روزنگاشته ها

معضل کمبود ویتامین دی در ایرانیان

ویتامین دی را  کلسیفرول می‌نامند. این ویتامین یکی از ویتامین‌های محلول در چربی است، که به رشد و استحکام استخوانها از طریق کنترل تعادل کلسیم و فسفر کمک می‌کند. این ویتامین با ایجاد افزایش جذب فسفر و کلسیم از روده‌ها و کاهش دفع از کلیه به متابولیسم استخوان‌ها کمک می‌کند و همچنین از طریق ترجمه ژنهای هسته سلول به رشد سلول کمک می‌کند.

ویتامین دی نقش بسیار مهمی در سلامت و باروری انسان دارد. این ویتامین نقش بسیار مهمی در پیشگیری از بیماری های مختلف مانند بیماری های قلبی، دیابت نوع ۱، بیماری های استخوانی، بیماری های التهابی دستگاه گوارش و بدخیمی ها را ایفا می کند. این ویتامین از دیرباز در عوام برای بحث استحکام استخوان و دندان ها شناخته شده بوده و اینکه ارتباط مستقیمی با میزان تابش نور خورشید دارد. در اینجا کلیات مبهم و شیوع زیاد کمبود ویتامین دی در کشور را مورد بحث قرار می دهیم.

متاسفانه در اغلب موارد میزان ویتامین دی در منابع غذایی در دسترس انسان کافی نیست. از جنبه های دیگر منابع غذایی غنی شده با ویتامین دی در کشور ما بسیار محدود بوده و قابل جبران این کمبود در ایرانیان نبوده است.

براساس یک مطالعه  ده ساله در ایران، کمبود ویتامین دی در این فاصله زمانی به میزان زیادی تشدید شده است. دو نقشه زیر برگرفته از یک مقاله در این راستا بوده که میزان شیوع کمبود این ویتامین در دو سال مختلف در این بازه ی زمانی را نشان می دهد. براساس این مطالعه شیوع کمبود ویتامین دی در هر سال در بانوان ایرانی بیشتر از آقایون ایرانی گزارش شده است.

براساس آمارهای جهانی شیوع کمبود ویتامین دی در کشورهای پرآفتاب خاورمیانه از کشورهای ابری اروپا هم بیشتر است و علت به نحوه ی پوشش و هنجارهای تعریف شده در اجتماعات این جوامع بر میگردد.

از عوارض کمبود این ویتامین در دوران کودکی بیماری راشیتیسم است که به علت کمبود کلسیم و فسفر در زمان رشد استخوان‌ها، استخوان‌های فرد دارای املاح کمی خواهد بود و نخواهد توانست وزن فرد را تحمل کند و در نتیجه انحنا خواهد یافت. در دوران بزرگسالی کمبود این ویتامین در بدن باعث بوجود آمدن بیماری استئومالاسی می‌شود. این بیماری به این شکل است که با کاهش تراکم استخوانی دردهای شدیدی در قسمت پا و کمر احساس می‌شود و همچنین استخوان‌ها بلند به راحتی شکسته می‌شوند. در دوران کهنسالی کمبود این ویتامین باعث بروز بیماری پوکی استخوان به ویژه در زنان می‌شود. عامل اصلی تأثیرگذار تغییرات هورمونی در بدن است. اما در این دوران این بیماری میزان ویتامین دی در بدن کاهش می‌یابد ولی دریافت این ویتامین در دوران بیماری کمک چندانی به بهبود آن نمی‌کند، بلکه برای پیشگیری از این بیماری باید از دوران جوانی کلسیم و فسفر همراه با ویتامین دی مصرف شود.

منبع اصلی دریافت این ویتامین بجز منابع گیاهی مانند غلات و حیوانی مثل ماهی ساردین، شیر و تخم مرغ، نور آفتاب است، بطوری که ۱۰ تا ۲۰ دقیقه ماندن در زیر نور آفتاب، نیاز روزانه بدن انسان به این ویتامین را تأمین می‌کند.

انستیتوی پزشکی (IOM) میزانی را براساس دریافت این ویتامین دی از طریق رژیم غذایی (بهمراه یا بدون مکمل‌ها) باید برای حفظ سلامتی شما کافی باشد، پیشنهاد داده است:

۶۰۰ واحد در روز برای افراد تا ۷۰ سال

۸۰۰واحد در روز برای افراد بالاتر از ۷۰ سال

یکی از بهترین راهکارهای مبارزه با کمبود ویتامین دی در کشور ایران، مصرف هرچه بیشتر محصولات لبنی و بهره گرفتن از نور آفتاب است. در کشور ما به دلیل هنجارهای تعریف شده، بانوان ایرانی می توانند از نور آفتاب در اماکن ورزشی تعریف شده مانند پارک بانوان بهره کافی و وافی رو ببرند. در صورت کمبود بیش از حد ویتامین دی، با مشورت پزشک مصرف مکمل های ویتامین دی آغاز گردد. دو شکل ویتامین دی که بیشتر در دسترس هستند ارگوکلسیفرول یا دی۲ و کوله کلسیفرول یا دی۳ هستند. ازآنجا که ویتامین دی۳ فرم طبیعی ویتامین بوده وممکن است ویتامین دی را به شکل موثرتری افزایش دهد، بیشتر توصیه می‌گردد. البته این را بدانیم که استفاده بیش ازحد از این ویتامین مخصوصاً اگر همراه با مصرف زیاد کلسیم باشد منجر به مسمومیت می‌گردد.

خیلی از عوام فرق بین نقش کلسیم و ویتامین دی را در بدن نمی دانند. در واقع، کلسیم و ویتامین دی دو ماده مغذی مختلف، اما مهم برای بدن هستند. هر کدام وظایفی به عهده دارند. کلسیم عنصری است که نقش ۹۹ درصدی در استخوان‌سازی بدن بخصوص در دوران کودکی، نوجوانی و بلوغ را به عهده دارد. ویتامین دی نیز به عنوان یکی از ویتامین‌های محلول در چربی در جذب کلسیم از طریق روده‌ها نقش مهمی ایفا می‌کند. کمبود این ویتامین باعث می‌شود کلسیم نتواند در بدن به عمل برسد. در نتیجه جذب کلسیم کاهش و بدن با اختلالات متعددی مواجه می‌شود. به همین دلیل این دو ماده مغذی به هم وابسته هستند و مصرف همزمان آنها ضروری است.

 

رفرانس

آرزو سعیدي نیا و همکاران. بررسی روند شیوع کمبود ویتامین دی در جمعیت ایرانی ساکن در کشور جمهوري اسلامی ایران به تفکیک استان در بازه زمانی ۲۰۱۰-۱۹۹۹۰. مجله دیابت و لیپید ایران. دوماهنامه مرداد- شهریور ۱۳۹۲ ؛ دوره ۱۲: ۵۸۴-۵۷۴.

A.Catharine Ross and et al. The 2011 report on dietary reference intake for calcium and vitamin D from The Institute of Medicine (IOM): What clinician need to know. The journal of Clinical Endocrinology and Metabolism. 2011. 95: 53-58.

7+

۲ thoughts on “معضل کمبود ویتامین دی در ایرانیان

  1. برای همونه که تلویزیون روغن غنی شده با دی تبلیغ میکنن
    هرکسی هم دکتر میره یه دردی یا مرزی داره فقط ویتامین دی سفارش میدن
    میترسم یه مافیایی پشت این ماجرا باشه از طرف دیگه ما می تونیم ویتامین دی رو از گوشت مایع( لبنیات) استفاده نکنیم واون از …..

    1+
    1. سلام دوست بزرگوار،

      بله دقیقا حرف شما متین و صحیح است. در راستای حرفای قبلیم اینو باید بگم که واقعا ویتامین دی یکی از ویتامین های ضروری بدن انسان است ولی متاسفانه هنوز بررسی جامعی در کشور در سطح کلان نشده است تا مشخص شود این میزان کمبود ویتامین دی در کشور چه عوارض و پیامدهایی را برای سلامت ایرانیان داشته است. باید برای جبران کمبود شدید ویتامین دی در حوزه عمومی به خصوص برای بانوان و کودکان کاری انجام گیرد. تا جایی اطلاع دارم مصرف مکمل های ویتامین دی به این دو گروه حساس در ایران توصیه می شود درحالیکه من به شدت مخالف مصرف مکمل ها هستم زمانی که می توانیم با افزایش دقت و حسن انتخاب در وعده های غذایی خودمان این مشکلات را تا حدودی برطرف کنیم.

      در فنلاند و آلمان هم مواد های غذایی مختلف غنی شده با ویتامین دی در دسترس عموم مردم قرار دارد و اتفاقا معرفی اینگونه مواد غذایی در ایران در صورتیکه واقعا استانداردهای مناسب را دارا باشند، بسیار باب خوب و مفیدی است. در مورد وجود مافیا خدمتتون عرض کنم که واقعا کمبود شدید ویتامین دی در جامعه ی ایران هست و حالا اگر افرادی از این قضیه سو استفاده می کنند، اطلاعی ندارم. توصیه من به شما در این راستا این است که مصرف مواد لبنی علی الخصوص تخمیری مانند ماست افزایش دهید و از نور آفتاب هم بهره ی کافی را ببرید که همین برای شما کفایت می کند. در مورد بانوان خانوادتون باید بگم که آنها علاوه بر مصرف بیشتر مواد لبنی، باید دوره های بیشتری در آفتاب بگذرانند که در این راستا استفاده از پارک بانوان مناسب است. نکته ای وجود دارد خیلی از ایرانیان شرایط هنجارهای امروز جامعه را دلیلی بر بروز این مشکلات می دانند در حالیکه از دیدگاه من بهانه ای بیش نیست.

      پیروز باشید

      0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.