معضل کمبود ویتامین دی در ایرانیان

ویتامین دی را  کلسیفرول می‌نامند. این ویتامین یکی از ویتامین‌های محلول در چربی است، که به رشد و استحکام استخوانها از طریق کنترل تعادل کلسیم و فسفر کمک می‌کند. این ویتامین با ایجاد افزایش جذب فسفر و کلسیم از روده‌ها و کاهش دفع از کلیه به متابولیسم استخوان‌ها کمک می‌کند و همچنین از طریق ترجمه ژنهای هسته سلول به رشد سلول کمک می‌کند.

ویتامین دی نقش بسیار مهمی در سلامت و باروری انسان دارد. این ویتامین نقش بسیار مهمی در پیشگیری از بیماری های مختلف مانند بیماری های قلبی، دیابت نوع ۱، بیماری های استخوانی، بیماری های التهابی دستگاه گوارش و بدخیمی ها را ایفا می کند. این ویتامین از دیرباز در عوام برای بحث استحکام استخوان و دندان ها شناخته شده بوده و اینکه ارتباط مستقیمی با میزان تابش نور خورشید دارد. در اینجا کلیات مبهم و شیوع زیاد کمبود ویتامین دی در کشور را مورد بحث قرار می دهیم.

متاسفانه در اغلب موارد میزان ویتامین دی در منابع غذایی در دسترس انسان کافی نیست. از جنبه های دیگر منابع غذایی غنی شده با ویتامین دی در کشور ما بسیار محدود بوده و قابل جبران این کمبود در ایرانیان نبوده است.

براساس یک مطالعه  ده ساله در ایران، کمبود ویتامین دی در این فاصله زمانی به میزان زیادی تشدید شده است. دو نقشه زیر برگرفته از یک مقاله در این راستا بوده که میزان شیوع کمبود این ویتامین در دو سال مختلف در این بازه ی زمانی را نشان می دهد. براساس این مطالعه شیوع کمبود ویتامین دی در هر سال در بانوان ایرانی بیشتر از آقایون ایرانی گزارش شده است.

براساس آمارهای جهانی شیوع کمبود ویتامین دی در کشورهای پرآفتاب خاورمیانه از کشورهای ابری اروپا هم بیشتر است و علت به نحوه ی پوشش و هنجارهای تعریف شده در اجتماعات این جوامع بر میگردد.

از عوارض کمبود این ویتامین در دوران کودکی بیماری راشیتیسم است که به علت کمبود کلسیم و فسفر در زمان رشد استخوان‌ها، استخوان‌های فرد دارای املاح کمی خواهد بود و نخواهد توانست وزن فرد را تحمل کند و در نتیجه انحنا خواهد یافت. در دوران بزرگسالی کمبود این ویتامین در بدن باعث بوجود آمدن بیماری استئومالاسی می‌شود. این بیماری به این شکل است که با کاهش تراکم استخوانی دردهای شدیدی در قسمت پا و کمر احساس می‌شود و همچنین استخوان‌ها بلند به راحتی شکسته می‌شوند. در دوران کهنسالی کمبود این ویتامین باعث بروز بیماری پوکی استخوان به ویژه در زنان می‌شود. عامل اصلی تأثیرگذار تغییرات هورمونی در بدن است. اما در این دوران این بیماری میزان ویتامین دی در بدن کاهش می‌یابد ولی دریافت این ویتامین در دوران بیماری کمک چندانی به بهبود آن نمی‌کند، بلکه برای پیشگیری از این بیماری باید از دوران جوانی کلسیم و فسفر همراه با ویتامین دی مصرف شود.

منبع اصلی دریافت این ویتامین بجز منابع گیاهی مانند غلات و حیوانی مثل ماهی ساردین، شیر و تخم مرغ، نور آفتاب است، بطوری که ۱۰ تا ۲۰ دقیقه ماندن در زیر نور آفتاب، نیاز روزانه بدن انسان به این ویتامین را تأمین می‌کند.

انستیتوی پزشکی (IOM) میزانی را براساس دریافت این ویتامین دی از طریق رژیم غذایی (بهمراه یا بدون مکمل‌ها) باید برای حفظ سلامتی شما کافی باشد، پیشنهاد داده است:

۶۰۰ واحد در روز برای افراد تا ۷۰ سال

۸۰۰واحد در روز برای افراد بالاتر از ۷۰ سال

یکی از بهترین راهکارهای مبارزه با کمبود ویتامین دی در کشور ایران، مصرف هرچه بیشتر محصولات لبنی و بهره گرفتن از نور آفتاب است. در کشور ما به دلیل هنجارهای تعریف شده، بانوان ایرانی می توانند از نور آفتاب در اماکن ورزشی تعریف شده مانند پارک بانوان بهره کافی و وافی رو ببرند. در صورت کمبود بیش از حد ویتامین دی، با مشورت پزشک مصرف مکمل های ویتامین دی آغاز گردد. دو شکل ویتامین دی که بیشتر در دسترس هستند ارگوکلسیفرول یا دی۲ و کوله کلسیفرول یا دی۳ هستند. ازآنجا که ویتامین دی۳ فرم طبیعی ویتامین بوده وممکن است ویتامین دی را به شکل موثرتری افزایش دهد، بیشتر توصیه می‌گردد. البته این را بدانیم که استفاده بیش ازحد از این ویتامین مخصوصاً اگر همراه با مصرف زیاد کلسیم باشد منجر به مسمومیت می‌گردد.

خیلی از عوام فرق بین نقش کلسیم و ویتامین دی را در بدن نمی دانند. در واقع، کلسیم و ویتامین دی دو ماده مغذی مختلف، اما مهم برای بدن هستند. هر کدام وظایفی به عهده دارند. کلسیم عنصری است که نقش ۹۹ درصدی در استخوان‌سازی بدن بخصوص در دوران کودکی، نوجوانی و بلوغ را به عهده دارد. ویتامین دی نیز به عنوان یکی از ویتامین‌های محلول در چربی در جذب کلسیم از طریق روده‌ها نقش مهمی ایفا می‌کند. کمبود این ویتامین باعث می‌شود کلسیم نتواند در بدن به عمل برسد. در نتیجه جذب کلسیم کاهش و بدن با اختلالات متعددی مواجه می‌شود. به همین دلیل این دو ماده مغذی به هم وابسته هستند و مصرف همزمان آنها ضروری است.

 

رفرانس

آرزو سعیدي نیا و همکاران. بررسی روند شیوع کمبود ویتامین دی در جمعیت ایرانی ساکن در کشور جمهوري اسلامی ایران به تفکیک استان در بازه زمانی 2010-19990. مجله دیابت و لیپید ایران. دوماهنامه مرداد- شهریور 1392 ؛ دوره 12: 584-574.

A.Catharine Ross and et al. The 2011 report on dietary reference intake for calcium and vitamin D from The Institute of Medicine (IOM): What clinician need to know. The journal of Clinical Endocrinology and Metabolism. 2011. 95: 53-58.

دیدگاه بگذارید

نخستین دیدگاه را بگذارید

avatar
  Subscribe  
مرا آگاه کن از